Meeshaalee Aadaa/wanta Aadaa-Material Culture

1. Meeshaalee Aadaa/wanta Aadaa-Material Culture

· Eeboo

· Boraatii

· Faaggaa

· Soottoo

· Geemmoo/Eelee

· Gaanii

· Bushunee

· Waciitii

· Foollee/ Geeba

· Fal’aana

· Okolee

· Buqqee

· Guchuma

· Gumbii/ Guggushaa/dogooggoo

· Gootaraa

· Gundoo golbo guddaa

· Gundoo xiqqaa fi diriiraa

· Gin gilchaa

· Leemmatii

· Barmeela mukaa

· Gogilii

· Dibbee

· Dibbee fi Ulullee

· Ankaassee

· Silliiqqee

· Hullee

· Gabatee

· Eeboo

· Gaachana

· Gilgilii

· Qalqalloo

· Kooraa Fardaa

· Anqalbaa

· Zigaajjaa

· Itillee

· Afarsaa

· Moonye Midhaanii

· Harkee Buddeen itti nyaatan

· Fal’aana aadaa kan buna qalaa itti nyaatan

· Bokkuu

· Kallacha

· Kontoma

· Buurana

· siinqee

· Qorxiifi Sabaroo

· Callee

· Eeboo/shaanfoo

· Ulullee

· Masaanqoo

· Faaggaa

· Halangaa/halangee

· wulllee

· Okolee

· Wakkayida Geladaa

· Gaadii

· Fe’uma maxana

· Tarraamu

· Naanniga

· Gabatee itti nyaatan

· Ukee calleen kuulamtee intalli rarraafattu

· Korojoo

· Itillee( afata)

· Boraatii

· Waciitii

· Hubboo suphee

· Callee harkaa

· Callee mormaa

· Gundoo

· Gingilchaa

· Gilgilii

· Okolee

· Masoobii

· Qolomshaashii

· Caaccee- migiraan dubni caaccuu

· Qabee

· Guchuma

· Mudaayee

· Ukee

· Cilfaa

· Itillee

· Boraatii

· Fe’iisa

· Qalqalloo

· Teessoo teephaa

· Siree teephaa

· Saanduqa

· Killa

· Gabatee itti nyaatan

· Mooyyeefi tumaasaa

· Teessoo

· Buudaa

· Waancaa

· Fal’aana

· Qottoo

· Haamtuu

· Dhagaraa

· Haaduu

· Mutaa

· waciitii

· Jabanaa

· Huubboo

· Xaabee fal’aane isaa waliin

· Cororsaa ( maasaroo )

· Xuwwee bishaanii

· Ciicoo

· Gamboo

2. Meeshaalee aadaa/ sirna Gadaa-material culture in Gada system.

· kooraa

· Luugamaa

· Gilaasha

· Gaachana

· Goraadee/ Atoo/ Abalaka

· Siiqqee/shilootii

· Alangaa

· Zinnaara/ shaaqoo

· Ulee/ Hookkoo

· Lootii/dhugoo

· Kiraara

· Masinqoo/ ximboo/

· Ulullee

· Turumbaa/xurumbaa

· Qabee/ciicoo

3. Nyaata aadaa–Traditional/cultural Foods.

· Mooqa

· Shaameta

· Qocqocaa

· Ancootee

· cuukkoo

· Marqaa

· Ammichoo

· waaddii foonii

· Qummusii

· bassoo.

· Urgufoo

· dhodhoobboo

· caabitaa(caabitee)

· koochoo(kochee)

· maxinoo

· Daabboo(mugeeraa)

· Marqaa

· Marqaa Xaafii

· Cuukkoo

· Ancootee

· hoollataa

· Hurgufoo

· cuukkoo

· Caccabsaa

· Cumboo

· Buna qalaa

· Marqqa dinnichaa

· Akaayii warqee

· Maxinnoo

· Waaddii foonii

· Ittoo Foonii

· Kochee

· Daabboo

· Ammichoo

· Buddeena xaafii

· Bassoo

· Ittoo Handaanqoo

· Cumboo

· Buna qalaa

· Shahshak

· Qorii

· Caabetaa

· Girrisee/qor-saddomee

· Irra-dibaa

· Wal-irroo

· Qincee

· Cafaqa

· hulbata

· ittoo indaaqqoo

· qocqocaa

· cororsaa

· Micciirraa

· Qorii Killaa

· Affeelama

· Buna qalaa

· Cuukkoo

· Ancoote

· Marqaa(gosa garagaraa)

· Holata

· Akaayii warqee

· CabitaaCaabetaa

· Qummusi

· Maxinoo

· Waddi foonii

· Ittoo foonii

· Kochoo/Kochee

· Daabboo(mugeeraa)

· Ammichoo

· dhodhoobboo

· Buddeena xafii

· Hurgufoo

· Bassoo

· Murata

· Ittoo handaqoo

· Cumboo

· Caccabsaa

· Qorii

· Coroorsaa

· Qocqocaa

· Miccirraa

· Takii

· Hulbata

4. Dhugaatii Aadaa Oromoo-Traditional Drinks

· Daadhii Booka

· Quree

· Xeenayee Bordee

· Farsoo

· Farsoo adii

· Qar’iiboo

· Hajjaa

· Bulbulaa dammaa

· Aannan

· Itittuu

· Areeraa

· Qariiboo

· Buqqurii

5. Wayyaa/ uffata aadaa Oromoo-Traditional Closings

· Bullukkoo

· Canfii

· Balee/Dargoota

· Kobee

· Gonfoo

· Shurraabii/ Botee

· Kofoo

· Dibaaboo

· Baaqqee

· Wandaboo

· Walluu

· Marxoo

· Dalgee

· Durrucoo

· Kaabbaa/Jandee

· Sabbata

· Dalgee

· Shaashii/Birree

· Lootii

· Dooqa

· Gumee

· Callee

· Koofoo

· Wandaboo

· Marxoo

· bullukko

· Gumee

· dooqa

· lootii

· Bullukkoo

· Kutaa

· Gaabii

· Uffata dhaqnaa hundaa

· Qoloo

· Sabbata

· Marata

· Olbata

· Dooqaa

· Callee

· Caaccuu

· Albuu

· Lootii

· Ambaarii/gumee

6. Kabaja ayyaana Oromoo-Traditonal Oromo holy days.

· Ayyaana Taaboree /Ukkee

· Ayyaana gannii

· Ayyaana masqalaa

· Ayyaana irreechaa

· Ayyaana Jaarii

· Ayyaana ateetee

· Garanfasa

7. Qorichoota/ daawwaa aadaa-Traditional Medicne

· Qoricha cittoo

· Qoricha raammoo minnii

· Qoricha Ancabbii

· Heexoo

· Qorxobbii

· Qoricha farda qunca’ee

· Qoricha sinbiraa

· Qoricha lukkuu

· Qoricha Abbaa sangaa

· Qoricha loon bokokanii

· Qoricha xannachaa xuxaan

· Qoricha qoonqoo

· Qoricha baarolee

· Qoricha saree marattee

· Qoricha Ilkaanii

· Qoricha waan waqarraa

· Qoricha buutii

· Qoricha garaa cinninaa

· Qoricha Botoroo

· Qoricha sharariitii

· Hidda kalalaa

· Shulti

· Baala geeshoo

· Baala bokkoluu

· Baala arriittaa beerra

· Baala manyar

· Bardimmeecha

· Gurraa harree

· Abaaboo qamalee

· Bosoqqee

· Masarataa

· Olootoo

· Altufa

· Bakkanniisa

· Ancabbii

· Handoodee

8.Taphoota aadaa-Traditonal Oromo plays.

· Hibboo

· Tapha wal dhokachuu

· tapha gugsii fardaa

· tapha qillee

· Kuukkuu/dhokachoo

· Tapha jimi jimishoo/ Jimmaa jimmitee

· Dur- durii/sheekkoo

· Tapha chiichoo

· Tapha saddeeqaa

· Tapha guksii fardaa

· Yaa kuruphee koo

· Tapha utaalchoo

· Tapha binoo bineeyyii

· Tapha silliqqee darbachuu

· Tapha shananee

· Tapha ayyoo

· Tapha yaa kormaa Handaanqoo

· Tapha kumee kumee koo

· Tapha yaa jalduu biilee

· Tapha beenu baddaa baana jedhu

· Tapha qillee

· Tapha fiigichoo

· Tapha wallaansoo

· Tapha dursee

· Bishaan daakaa

· Tapha shoololoo

· Tapha tokkeen maali?

· Tapha haadha bunee

· Tapha yaa arbuu biilee

9. Waliin jireenya hawaasummaa-Social Life Issues

· Daboo

· Afooshaa

· Kennaa

· Cidha

· Gadda

· Huqqubii

10. Waa’ee Amantaa faana kan walqabatan-Traditional belief systems

· Irreecha/ Irreeffannaa

· Sagada yeroo roobni dide

· yeroo saanni dhaltu

· Taskaara baasuu

· Eker dubbiftuu

· Ammachiisaa/ maq-baasii /mooggaasa maqaa

· kittaanaa /Jaala

· Addooyyee/ saakumee

· Da’umsa

· Dhaqna qabaa

· Ayyaana abbaa/ haadhaa

· Irreeffannaa

· Sagada yeroo roobni didu (akka Bokkaan dhufuuf)

· Yeroo saani dhaltu (dhibaafannaa)

· Taskaara baasuu

· Eker dubbistuu/ishee himtu

· Ammachiisa (moggaasa maqaa)

· Jaala/kittaannaa

· Addooyyee/saakumee

· Ayyaana Abbaa/Haadhaa

· Da’umsa

· Luba bahuu

· Dhagna qabaa

· Laguu baasuu (sa’a dhibaafannaa)

· Raaga Raagatuu

· Hooda Hoodachuu

· ayyaana laallachuu

· Weedduu Loonii

· Mirigaa

· Darachii

· Irreefaanna

· Sagada yeroo robin didu

· Yeroo saani dhaltu(dhibaffannaa)

· Taskaara baasuu

· Eker dubbiistuu

· Ammaachiisaa (moggaasa maqaa)

· Jaala (kittaana)

· Addooyyee (saakkumee)

· Ayyaana abbaa (haadhaa)

· Da’umsa

· Luba bahuu