Latest post

Filmmaking

Tarree Mammaaksa Oromoo

Tarree Mammaaksa Oromoo Kan akka fardaa nyaatu gaafa akka namaatti nyaate du’a. Garaacha dheedhii garaatti beeki. Midhaan warra raatuu bona bona nyaatu. Haadha hinqabdu hakkoof boossi. Keessumaa qamalee raafuu keessati argu. Hiyyeessa boo’icha hingorsani hinnuu jalleesee naqa. Sareen sarbaa hinqabdu mukarbaa hinyaabbattu. Gadheen qalbii hinqabdu kan darbe hinyaadatu. Kan lafatti wal hintaane muka waliin hinkoru. […]

Aadaan calaqqisiistuu

Seensa Aadaan calaqqisiistuu maalummaa Uummata tokkooti. Uummatni tokko  aadaa isaa keessaa saboota birootti, namoota birootti ykn naannoo birootti mul’ata; ibsama, darbees beekama. Dhugaa ifa galeessa ta’e kanaan, aadaa uummatni Oromoo gama hundaan qabu yoo ilaalle, Uummatni Oromoo aadaa hedduu maalummaa isaa  ballinaan beeksisuu danda’an qaba. Haalli uumama dachee Oromoo mataan isaa itti fayyadama Aadaa Uummata […]

Namni ija takka qabu cirrachaan hin taphatu!

  SABBOONUMMAA: Barruu kaleessaa katabe Osman Abdulatif sagaleetti jijjire. Galatoomi   Haasaan Muummichi Ministeeraa Abiy Ahmad dhimma sabboonummaa Oromoo irratti kaase waan laaftutti laallee bira dabarru miti. Dogongora jechaas miti. Amma duras haasaya sabboonummaa Oromoo xiqqeessan haasayaa ture…irra dabarreef malee. Sabbonummaan ( nationalism) Oromoo ni miidhe moo ni fayyade waan jedhu garuu gadi buunee irra […]

Abbaa Gadaa Dabbasaa Guyyoo

  Step 3: Place this code wherever you want the plugin to appear on your page.   Dabbasaa Guyyoo Saffarroo – Keenyaa keessatti as buuten dhabame dhabasaa Dabbasaa Guyyoo Saffaroo maanguddoo dhalataan naannaa Booranaa, Taltallee yoo ta’an Yaa’abal’otti guddatanii Dirree Liiban jjiraachudhaan waggaa dheeraf Gadaa Oromoo qorataa turan, nama gara ganna 80 ta’ani. Waggaa 35 […]

IBSA IJANNOO KALLACHA WALABUMMAA OROMIYAA (KWO)

Hagayya 2, 2015 IBSA IJANNOO KALLACHA WALABUMMAA OROMIYAA (KWO) Ummannni Oromoo gabrrummaa jalatti erga kufee kaasee gaaf tokkollee tole jedhee gabroomfattoota Habashaa jalatti bulee hinbeeku. Ummanni keenna erga gabroomffattoonni balbala isaa gahanii kaasee humnna qabu hundaan lola ufirraa ittisuu (War of resistance) dabalatee gootummaadhaan diinota isaa falmaa ture. Qabsoo Ummata Oromoo haalli seenaa tokko tokko […]

POETRY AND SHORT STORIES

Qabsoo Oromoo erga gaafa Oromoon cabee diina jala galeetii xawaalwaallummaan siyaasaa baduurraa dhaloota adhalootatti akka riqichaa walii daandii tahee as gahe. Osoo hin cabin haallii akkasii karaan ittiin eeganiifi ittisan sirni abbaa Oromoo waan tureef akkaan dhorkaafi eeggamaa ture. Jala bultii cabiinsa OROMOO jaarraa 18ffaa keessa kaasii hanga dhuma yoona jaarraa 21ffaatti nuwaliin jira. Dhaloonni […]

Itoophiyaan imala jijjiiramaa irra…?

    Itoophiyaan imala jijjiiramaa irra…?       Baay’ee kan dubbifame 1Filamuu Dr. Abiy Ahimad irratti miidiyaaleen hawaasummaa fi kanneen biroo maal jedhan 2Yamaniin waancaa Eeshiyaatif kan gahe leenjisaa lammii Itoophiyaa 3Itoophiyaan imala jijjiiramaa irra…? 4Chaayinaa fi Kooriyaan Kaabaa daawwannaa Kim Joong-un mirkaneessan 5Filannoo Masirii: Lammiileen Pireezidantii filachuufi 6Itoophiyaan Ministira Muummee haaraa muuduuf jirti […]

seena elemoo qilxuu

Seenaa Goota Oromoo Jaal Elemoo Qilxuu    Qabsoon bilisummaa ummata Oromiyaa, arra sadarkaa if duuba hin-deebinee fii abdachiisaa geeysee jirti. Dhuma bara 2015 irraa kaasee hamma yoonaatti, lammiin Bahaa-Dhihaa fii Kaabaa-Kibbaan mirga isaanii tiif anaannata bira dabranii xiqqaa fii guddaan dhiiraa fii dhalaan wareegamaa, caphaa, dhiigaa jiran. Wayyaaneen, warra waraana Dargiirraa boojitee fii abbootii garaa kanneen […]

Nadhii gammadaa

Nadhii Gammadaa                 Nadhii Gammadaa (1955-) qabsaawaa mirga Oromoo fi miseensa ABO ture. Nadhii Gammadaa bara 1993 keessa bakka buutensaa kan dhabame yoo ta’u du’uu ykn mana hidhaa jiraachunsaa amma yoonatti hin mirkaneeffamne. Seenaa Duuba Nadhiin naannoo Oromiyaa aanaa Zuwaay Dugdaatti abbaasaa Hajiihusmaan Roobaa fi armeesaa Amiinaa Borseerraa bara 1955 dhalate. Maqaan dhalootaasaa Qaasim Hajiihusmaan Roobaa ture. […]

Biyyakoo Oromiyaa

Biyyakoo Oromiyaa yaa haadha uummata hedduu Lammii sabakeetiif tokkkummaan kan yaadduu Teessumni lafakee nama kan hawwatuu Ana qofa miti hunduu si jaallatu Seenaan sin dagatu waa’ee kee qorataa Lammiin Addunyaayuu baay’ee sigaafataa Albuudi lafakee beektoota hawwataa Hayyoota hedduutu waa’eekee dubbata Nu duwwaayyuu miti ormuu siin jiraataa Biqilaan lafakee nama gammachiisaa Misoomni omiishakee ormaafuu gaaddisaa Kan […]

UUMMATA OROMOO KEESSATTTI SABONUMMA AKKAMITTIN JABEESSUUN DANDA’AMAA?

UUMMATA OROMOO KEESSATTTI SABONUMMA AKKAMITTIN JABEESSUUN DANDA’AMAA? Boonsa Caalchisa irraa Sabonuuf diina uffiira rukkuuchuu danda’uu barbaachisadhaa. Namooni baayyeen hidhaamu, reebamuu… booda ni goodanu. Waani godhaani hin qaabani. Kaanimoo ni du’uu. Garuu namnii tokko lenjii qaabanaani, hergaa reebamee, hedhaame …boodale, namoota waayyaanee kudhaani galaafachuu hin dadhaabu yoo leenjii qaabatee. Kanaafi lenjii akkaattii qawee faayadamani barruun murteesadha. […]

Abbichuu [Mucaa]

Abbichuu [Mucaa] – Abbichuun kan dhalate godina Shawaa Kaabaa, Aanaa Warra Jaarsoo naannoo Dhaayee Sillaasee jedhamutti bara 1912 ture. Gosti Abbichuu ilmaan Tuulamaa sadeen kessaa Daaccii jalatti argama; Ilmaan Daaccii jalaa Galan; Ilmaan Galaan jalaa ammoo kan Warra Jaarsati. Abbaan isaa Bayyanaa Qorichoo dursaa lolee Warra Jaarsoo ture. Weerarri Xaaliyaanii bara 1929 akkuma jala gaheen […]

Dhaloota Fincilaa

Dhaloota Fincilaa Ilmi Oromoo guyyaa  mirgi abbaa biyyumaa isaa irraa mulqamee eegalee,  didda inni yeroo adda addaan taasisu jabaataa deemuun isaa seenaan nu yaadachiisa.  Qabsoo bilisummaaf godhamu  kana keessatti hirmaannaan barattoota Oromoo bara 1970 eegale, gara humana jabaatti jijjiramuun Jaarmiyaa siayaasaa guddaa uummata Oromoo biratti kabajamaafi jaalatamaa ABO gad dhaabuun qabsoo hidhannoo finiinsuutti seene. Jaarmiyaan […]

Jechoota Safuu

Jechoota Safuu Oromoon manni yoo gubate manni gubate hin jedhanni gabbate jedha malee. Oromoon dubartii takka yoo ulfoofte dubartiin ulfoofte hin jedhu garaatti hafe jedha malee. Nama dubartii nama biraa gudeede irratti qabame tokko gudeede hin jedhan hammate jedhan malee. Jaarsa dogoggoreen doggorte hin jennu hin mucucattan jennaa. Daa’immni takka yoo dute, duute hi jedhamu […]

Biyyakoo Oromiyaa yaa haadha uummata hedduu Lammii sabakeetiif tokkkummaan kan yaadduu Teessumni lafakee nama kan hawwatuu Ana qofa miti hunduu si jaallatu (2) Seenaan sin dagatu waa’ee kee qorataa Lammiin Addunyaayuu baay’ee sigaafataa (3) Albuudi lafakee beektoota hawwataa Hayyoota hedduutu waa’eekee dubbata(2) Nu duwwaayyuu miti ormuu siin jiraataa Biqilaan lafakee nama gammachiisaa Misoomni omiishakee ormaafuu […]

Waaltina Afaanii!

Waaltina Afaanii! Afaan Oromoo erga afaan hojii mootummaa naannoo Oromiyaa ta’ee waggoota 25 ta’eera. Afaan kanaan waajjiraalee garaa garaa keessatti ittiin hojjetama jira.Kitaaboleen barnootaa ittiin barreeffamanii afaan barnootaa ta’eera.Kitaaboleen asoosamaafi, seenaa,akkasuma hinbaayi’etin malee diraamaan,tiyaatirriifi fiilmiin Afaan Oromootiin hojjetamaa jiru. Afaan kun akka guddatee waaltinaa’uuf mootummaa naannoo Oromiyaa biiroo aadaafi turrizimii Oromiyaa giddu-gala aadaa Oromootti,gareen waaltina […]

Handhuraa

Handhuraa Cattle Borena Location:Yabello, Borena, Oromia, Ethiopia Handhuraan: horii Aabban ilmee kennu akka Aadaa Oromoo Booranaatti. Handhuuraa Oromoon durii qabdi. Addunyaan ammoo dhiyoo erga baankiin dhuftee egalte (book account) daa’imii yoo dhalate banuufi. Handhuuraallen akkasuma yoo daa’immii dhalattu akkaata armaan gadiitiin horii dhuunfaa isaa keennaniif. Handhuuraan jechaa handhuura jedhu irraa dhufe. Handhuurti walakkaa nafa namaa […]

Barnoota Bu’uuraa

Barnoota Bu’uuraa:- Yaadaan bilshaachuufi beekumsa qabaachuun sochii hojii keenya guyyaa hundumaa keessatti baayi’ee barbaachisaadha.Dandeettii ogummaa erregaa( mathematics) qabaachuun ijoolleefi namoota gurguddaaf akkasumas hawaasa keessatti hojii hojjechuuf jireenya isaaniif barbaachisaadha.Dandeettii erregaa qabaachuuf carraaquun mana barnootaa keessatti milkaa’in fiduu danda’a.Ijoolleen utuu mana barnootaa hingalin beekumsa erregaa yoo qabaatan, yeroo mana barnootaa galan milkaa’ina isaanii argamsiisuu danda’a. Dhaabbati […]

Kana Beektuu?

 Kana Beektuu? Biyyi addunyaa irraa yeroo jalqabaaf daldala garbaa mormitee akka dhaabbatu kan goote biyya – Ispeenidha Biyyi addunyaa irraa yeroo jalqabaaf adabbiin du’aa (death penality) akka hafu kan labsite biyya – Venezuweelaadha. Biyyi addunyaa irraa yeroo jalqabaaf qarshii waraqaa irratti maxxansiifte biyya – chayinaa (song dynasty) Biyyi addunyaa irraa yeroo jalqabaaf Teembira poostaa (post […]

Haala jijjiirama qilleensaa wajjiin deemuu fi Mala qonnaa Jahan(6)

Haala jijjiirama qilleensaa wajjiin deemuu fi Mala qonnaa Jahan(6) Jijjiiramni qilleensaa hojii qonnaarratti dhiibbaa guddaa qaba.Fakkeenyaaf caamsaa,lolaa, rooba yeroo malee roobuu kunniin hundi hojii qonnaarratti miidhaa fiduu danda’u.Qonnaan bultooti haaluma jijjiirama qilleensaa hubachuun hojii qonnaa isaanii wajjin haala deemuu danda’uun tooftaan hojjechuu danda’u.Tooftaa hojii qonnaarratti nama gargaaran kanaa gaditti mee haa ilaallu. 1. Sanyii Midhaan hongee […]

“Korma Sambataa”

“Korma Sambataa” Bar- tokko biyya keenya keessa qonnaan bulaa tokkotu ture. Qonnaan bulaan kun, horii (lowwan) dhibbaa ol qaba ture. Waan kana ta’eef akka aadaa naannoo’saatti garaacha uffateera.Kunis mallattoo qabeenya guddaa qabaachuusaa kan argisiisudha. Qonnaan bulaan kun baruma baraan korma qalee nama waamee, sambata dhaabbata ture. Sababiin isaas Sambatni sooressa akka eeguuf, kan hin qabne’mmoo qabeenya kenna jedhee […]

SEENAA ~CALANQOO~WALAKKAA~BARA #1876

  Gaafa Ibroo Shaxaa abbabayyuun Jaarraa AbbaaGadaa Lola Cirachaatti Waraana Misraa kan Ra,uuf Baashaatin hogganamuun odoo loluu weregame. Ilmi isaa Haamid dardara ture lola calanqoo booda bara 1889 keessaa bara mililik summii buna keessaatti naqeen Haamid Ibroo galaafatu ilmi isaa Ibraahim joolleesan booda bara 1936 keessaa Ibraahim haamid nafxeenyoota hawaasa baha oromiyaa sirna gabrummaa hanga […]

MUHAAMMAD IBRAAHIM HUNDEE (BLUE HORSE BUSINESS MAN)

SEENAA MUHAAMMAD IBRAAHIM HUNDEE (BLUE HORSE BUSINESS MAN) – Sabboonaa, Bashaasha, Qabsaa’aa (Waraana Bilisummaa Oromoo (Jajjabee), Daldalaa fi Abbaa Qabeenyaa Dhugaatii Anniisaa qabu (Blue Horse Energy Drink owner) tiin beekama. Muhaammad Maatii Qonnaan Bulaa fi Horsiisee Bulaa, Abbaa isaa Ibraahim Hundee fi Haadha isaa Aadde Kuulii Tolaa irraa Godina Arsii Aanaa Roobee Saddiiqaa, Ganda Saddiiqaa, […]

Biyyi “Tophiyaa” Jedhamtuu Ummata Oromoof Mana Gabrummaati!

Akkuma hundii kenyaa senaa irraa hubannettii waggaa dhibba tokko duraa ummantii Oromoo ummataa biyyaa mataa isaa qabuu, Sarara dangaa bekkamaa kan qabuu fi Sirnaa dimokratawaa fi sirna dimocrasii hammayyaaf bu’ura kan ta’ee sirna gadaa jalattii kan bulu turee. Akkuma senaan dubattuttis yeroo sanatti ummatnii habashaa yeroo dheraaf qabenyaa Oromoo samichaa fi ummataa Oromoo balessuuf biyya […]

Furmaanni rakkoo oromoo maali??

Furmaanni rakkoo oromoo maali?? JANUARY 26, 2017 / JIBRIL EBRAHIM ​#RAKKOO_FI_FURMAATA_UMMATA_OROMOO – #RAKKOO_UMMATA_OROMOO – Rakkoon saba keenyaa – Gabrumma – Hiyyummaa – Walirratti duula – Wal amantaa dhabuu – Wal tuffachuu – Shillaadha, sabni gabroome gabrummaa jalaa bahuuf qabsoo jajjabaa gaggeessuu qaba. Qabsoon tokko ummata ofii irratti (Karaa rakkoo tana keessaa nu baasa jedhee itti […]

Baqattota Oromoo biyya amba kessatti darama jiran bira dhaabbachuu dirqama Oromo maraati!

    Baqattota Oromoo biyya amba kessatti darama jiran bira dhaabbachuu dirqama Oromo maraati! Akkuma beekamu yeroo ammaa gochaan sukkannessaa mootummaan Aduunya baqatotaa biyyaa amba irrattii gaggessa jiru waan addunyaa hunda gaddisisaa jiruu ta’uun ni bekama.baqattotaa kana kessaa bay’een isaani ilmaan oromo ta’us qubaa ni qabnaa.sabaabni hedduun oromoon itti biyyaa baqatee biyya akkuma oromoota lakkofsaan […]

Faayidaa-Addaa Oromiyaan Magaalaa Finfinnee irraa argachuu qabdu

Faayidaa-Addaa Oromiyaan Magaalaa Finfinnee irraa argachuu qabdu (Sultan Abdo) Finfinneen Magaalaa guddoo Oromiyaa akka taate heera Mootummaa Naannoo Oromiyaa fooyya’e labsii lakk.94/1997 kwt.2(3) irratti tumameera. Heerri mootummaa RDFI kwt. 49(5) jalatti Finfinneen gidduu Naannoo Oromiyaatti kan argamtu waan taateef Faayidaan-Addaa Oromiyaan Finfinnee irraa argachuu qabdu ni eeggama jedha. Faayidaan-Addaa kuniis tajaajila hawaasaa, qabeenya uumamaa, bulchiinsa […]

ETHIOPIA : WAYYAANEEN MAAF GIBIRA OLIIF GADI DHOOFTI? –

  ETHIOPIA: WAYYAANEEN MAAF GIBIRA OLIIF GADI DHOOFTI? 1. Waayyaaneen Tilmaama Gibiraa kan oliif gadi dhooftuuf daldaltoota humna hinqabne tapha ala gootee dinagdeetiin dursitee saba cabsitee bulchiinsashee dheereffachuufidha. Fakkeenyaf, lafa gabaa guddicha Markaataa’ keessaa akka kanaan saboota biraa duguugdee ariiteetu Ilmaan Tigiraayi qofa dhuunfachiisteetti. Warreen kaan heeyyama isaanii deebi’anii haaromsuu hindandeenyeef cufanii sokkuuf dirqamu. Mee mana Warqee […]

Two Names Solution for Both Finfinne/Addisaba and Oromia/Ethiopia!

Two Names Solution for Both Finfinne/Addisaba and Oromia/Ethiopia! Nowadays two names solution for the capital – Finfinne/Addisaba is almost accepted by both pro-Ethiopia and pro-Oromia nationals, but why not for the country – Oromia/Ethiopia? The #OromoProtest clearly showed us the exisitng very deep mistrust between Ethiopian lovers and Oromian promoters. Pro-Oromia citzens payed huge sacrifice […]

oromiyaa?

Do you know these facts? Nearly 90% of political prisoners in Ethiopia are Oromo nationals. OromiaMapIn a survey of more than 500 Oromo refugees in Minnesota, 69% of men and 37% of women had been tortured by Ethiopian government. This number is considerably more than the 5-35% for other refugee populations. The Oromo language is […]

S A U D I A R A B I A

Nutigaafabiyyaabaanu,dheessinu Kanbaqanneebiyyaormaajirru. Nuufdabartiimalee,hinyaanne Akkasaqaqamnee,badhettihiraarru. – Waangaachoniyaa, biyyoowarrabaajennee. LiibanWalaalo, JechaaSoomaleekadhannee. – Wariyaaso’oo,orotnuunjedhu Sotag,Oromodii,iskabaha. Wayyaagaraakoohiikaaisaa Wallaalus,Ijarraatilmaamagaratunanaha. – Isabiradabarraan,Basasodhufnee, BaharaDiimaa,Adii,Buleedhugaa. “Sooqiddabaattaajennaandeegarraulfaata”jedhee harkaanlafarraduguugaa. – Faatihaaqaraanee, Shihaadaaqabannee, 2 ErgaYamangeennebooda. GaarreeniifiBu’aabahiinjira Cinqaawwankaraahuduuda. – Gammoojjiibattalaakaanee, Qileeyaabbanneefiixaa. CaafiigubbaasaniiSigiigaannan, Konkolaataadakabu’axiixaa. – Firakiyyastahee,hiriyyaas Kananiisiniifdhaamu. KaraakanaKoottaajedhee Abadanisinhinwaamu. – Biyyakeennataa’aa Achumajiraachuuwayyaa. Biyyiufiikafanaa,haadha Yooqabaatanuufayyaa. – Kandubbiioltuulee,OduuSaudiArabia Mi’eessee,dhaadhesseeisinittihimu. Qananiitasaargatee,galeeijoollee Asdhadha’u,qileettihaadhidhimu. – Kanjireenyaisaaosoohinfooyyeeffatin 3 Mootummaangalchuufbarbaadu. Aakirfimunkariiaddunyaaargee Jiruu,du’airraahafee,qabachuufyaadu. – Isaannamaamitiimiidhugaa HaatuubiyyeetiAwwaaldiigessaa. […]

theGadaa system

ARVE   ARVE     culture Oromo have a very rich culture, fostered by the size of the population and large land areas with diverse climatic conditions. One highly developed self-sufficient system which has influenced every aspect of Oromo life is theGadaa system. It is a system that organizes the Oromo society into groups or […]

OROMUMMAA -> SABBOONUMMAA -> WAREEGAMA -> WALABUMMAA -> OROMOO

OROMUMMAA -> SABBOONUMMAA -> WAREEGAMA -> WALABUMMAA -> OROMOO Qabsoon Oromoo halkanii fi guyyaa xiinxala itti heddummeessinee busheessuuf yaallu, har’aa sadarkaa eenyullee dura dhaabbachuu hin dandeenyetti ce’aa jiraachuu guyyuu argaa jirra. Yaadi Ummataa bifa kamiitu Qabsoo sabichaa milkeessu keessatti shoora ol aanaa ni qabaata. Dhimma Biyyaa kan ilaallatuu mitii, dhimmi nama dhuunfaayyuu yaadaa fi qeeqa […]

Itiyoophiyaa: Tarkaanfiin humnaa mormii ukkaamsuf fudhatame namoota dhibbaatamaan lakkaawwaman ajjeesise

Daarkiteerri dhaabbata mirga namaa hordofu, Hiyumaan Raayit Wochii kan taate Lesilee Lafkaw akka dubbattetti “humnoonni nageenyaa Itiyoophiyaa, lubbuu namaaf tufii guddaa argisiisun, baratoota, qonnaan bultoota fi mormitoota nagayaa irratti dhukaasun ajjeesanii jiru.Mootummaan hatattamaan namoota badii tokko malee hidhaman gadi yaa dhiisu, miidha gahe ilaalchisee qorannoo bilisaafi amanamaa ta’e yaa dhiheesu, humnoota nageenyaa tarkaanfii kana fudhatan […]

Human Right Watch ethiopia

Hopes that Ethiopia’s government would ease its crackdown on dissent ahead of the May 2015 elections were dashed in 2014. Instead the government continued to use arbitrary arrests and prosecutions to silence journalists, bloggers, protesters, and supporters of opposition political parties; police responded to peaceful protests with excessive force; and there was no indication of […]

Dhaaduu Gootummaa Gaaraa Fi Bosona Kutaa 1

Dhaaduu Gootummaa Gaaraa Fi Bosona Kutaa 1 Dhaaduu Gootummaa Gaaraa Fi Bosona Raasaa Dhawaata Dhufe Kutaa 1 Orma gamaa gamanaa Oromoon walii kafanaa Arsii laga sadiinii Biyya goota sanniinii Gurraacha A/ Gannaalee Ijjoollee Tolaa Baalee Waamatu laafaa jabaa Maraa dafee dhaqqabaa Bakka kufee olqabaa Sh/ Husseen Abbaa Milkii Waamatan diina birkii Buusu Soofumar muraa Uumaa […]

Aanaa Arsii Amiinyaa Arsii Nageelle Ajjee Adaabbaa> Haqo, Birbirsa(Laajo) Heeraro Asako Boqojjii Collee Digaluuf Xijjoo Dodola Doddotaa-siree Gadab Giniri Gololchaa Hexoosa Jajjuu Kofale Kokosa Martii Muneessa Nansaboo(worqaa) Roobee Shaallaa Shaashamannee Seeruu Shirka Sude Tena Wandoo Xiyyoo Zuwaay Dugdaa ykn Danbal Gunaa(aanaa) Balee Gasgaar Loddee Hexxoossa

Mootummoota Oromiyaa durii keessaa

    Mootummoota Oromiyaa durii keessaa   Guyya har’aas Oromiyaa Kibba Lixaa yaadaan isin geessinee seenaafi mootummoota #Gibee (Shanan Gibee) irraa isin barsiifna. Haaluma kanaan mootummoota nannawaa biraa isiniin qaqqabsiisa .   Ummanni Oromoo naannawaa kanaas akkuma ummata Oromoo naannawaa biroo mootummaa mataasaanii hundeeffatanii ofiin of bulchaa turan. Mootummoota Oromiyaa Kibba Lixaa keessaa shanan Gibee […]

Jen. Huseen Bunee Daraaraa (1906-2009)

    Jen. Huseen Bunee Daraaraa (1906-2009) Abbaa isaa obbo Daraaraa Godaanaa fi haadha isaa aadde Hawwaa Badhaasoo irraa bara 1906 Kibba Oromiyaatti, Baale keessaa naannoo Sawweena jedhamtutti dhalate. Yeroo san naannoo isaanii bakki barnoota ammayyaa itti baratan waan hin turiniif, barnoota amantii baratee, booddees barsiisaa ture. Bara mootummaa Hayle Sillaasee keessa, cimina isaa ilaaluun aangoon […]

Ijoollee Oromoo Gabrummaan Gurguraman-Kutaa 1ffaa

Ijoollee Oromoo Gabrummaan Gurguraman-Kutaa 1ffaa Qoodi Waa’ee Oromoota gabrummaan gurguramanii qorataa kan jiran Saandraa Roowoolt Sheel Yunivarsitii Keep Tawoon irraa VOAf akka ibsantti bara 1888 jechuun waggaa 123 dura ijoolleen Oromoo biyya maatii isaanii waliin jiraataa turan keessaa qabamanii gabrummaatti gurguraman. Sandra Rowoldt Shell ARVE ARVE Galaana Dimaa eega geessamanii booda Bidiruu sadiin fe’amanii gara […]

HUMNI, XUMURA GABRUMMAA HIN MIRKANEESSINEE, BILISUMMAA HIN GOONFATU !!!!!

HUMNI, XUMURA GABRUMMAA HIN MIRKANEESSINEE, BILISUMMAA HIN GOONFATU !!!!! Waaqayyoon gaditti Galanni Gootoota keenyaaf haa ta’uuti, Gabrummaatti xumura gochuuf, malaa fi yaada wal gaafachuu irra geenyee jirra. Har’a akka kaleessaa Abbootiin keenya goota turan jennee of ceepha’uu irraa baanee, dhaloota Gootummaa ija keenya duratti galmeessisu argu irra geenye jirra. Dhaloota seenaa qofaa odeessu irra tarkaanfannee, […]

Bilillee (Mahbubaa ) intala Oromoo Bareeduman Qalbii Faranjii Fudhate

Maqaan warri isii moggaasaniif Bilillee dha. Kan dhalatte Oromiyaa dhihaa, naannoo Guummaa ja’amutti yoo tahu barri dhaloota isii 1820 keessa ture. Dhalattee waggaa 10 yoo guuttu, bara 1835/36 biyya isiin itti dhalattetti lolli gale. Abbaa fi obboleeyyan isii jaha lola saniin ajjeefaman. Isii fi obboleettiin isii ammo booji’amanii gabroomani gara Goondaritti geeffaman. Achitti gargar bahan […]

Fincila Dargaggoota Oromoo Irraa Maal Baranna?

    [easingslider id=”3139″] Fincila Dargaggoota Oromoo Irraa Maal Baranna? Fincila Dargaggoota Oromoo Irraa Maal Baranna? Diddaan gabrummaa hanga gabroomfataan jilbeenfatutti, hanga kan gabroome ammoo walaboomutt hin dhaabatu, hin du’us. Mootummaan Wayyaanee qabsoo bilisummaa Oromoo dhabamsiisuuf dhagaa isheen hin gargalchine tokko hin jiru. Oromoon kutaan, gandaa fi amantiin akka wal qoodee walii isaa irratti duulu […]

SEENAA GABAABAA JENERAAL WAAQOO GUUTUU USUU

SEENAA GABAABAA JENERAAL WAAQOO GUUTUU USUU SEENAA GABAABAA JENERAAL WAAQOO GUUTUU USUU Gootichi Oromoo Jeneraal Waaqoo Guutuu Usuu , Abbaa isaanii Obbo Guutuu Usuu Cammarrii fi haadha isaanii Aaddee Dhuulloo Alii Hasan irraa bara 1924 Ona madda- Wolaabuu lafa Oda jedhamutti dhalatan. Abbaan isaanii obbo Guutuun ilma dhiiraa (10) fi durba (9) wolumaa galatti ujoollee […]

Generaal Taaddasaa Birruu

Taaddasaa Birruu Generaal Taaddasaa Birruu Gootichi beekamaan ilma Oromoo onneen isaa waa’ee saba isaaf dhiigdu kun kan dhalatee guddate Godina shawaa kaabaa nannoo salalee aanaa Hidhaabuu Abootee iddoo addaa Siree Morose jedhamutti dhalatee akka guddate seenaan tarree gootota Oromoo keessatti barreefame hedduun ragaa baha. J/Taddasaa Birruu akkuma ijoollee naannoo isaa biro ijoollumaan loon tiksaarra darbee umriin isaa yoo […]

Eebbisaa Addunyaa

Eebbisaa Addunyaa Eebbisaa Addunyaa    Eebbisaa Addunyaa weellisaa beekkamaa fi qabsaawa mirga Oromoo ti. Kan inni ittiin beekkamu keessaa tokko walleesaa kan gootummaa faarsuu fi deeggarsa olaanaa ABOf, dhaabbata Oromoon hiree isaa ofiin akka murteeffatuuf qabsaawu, qabuuni. Eebbisaan Humna Poolisii Federaalatiin gaafa Hagayya 27, 1996tti manaasaa isa Finfinnee jiru keessatti ajjeefame. Ebbisaan kan dhalate naannoo Oromiyaa Wallagga Lixaa magaalaa Dambi Doollookeessatti. Eebbisaan maatiisaaf ilma […]

Baaroo Tumsaa

Baaroo Tumsaa Bu’uuressaa ABOfi Mallattoo Qabsoo Oromoo Baaroo Tumsaa (1942-1978) Obbo Baaroo Tumsaa bara 1942 dhiha Oromiyaa Wallagga Ona Boojjii Karkarrootti Abbaa isaa obbo Tumsaa Silgaafi haadha isaa Naasisee Cirrachoo irra dhalate. Deeggarsa obboleessa isaa Luba Guddinaa Tumsaafi obboleessa isaa Naggasaa Tumsaa waliin Naqamtetti sadarkaa 1ffaa baratee sadarkaa 2faa ammoo ‘Ethiopia Evangelical college’ Bushooftuutti barate. Yunivarsiitii […]

Goota Agarii Tulluu

  Agarii Tulluu from Serfdom to a Revered Oromo Hero Waa’ee Goota Oromoo kana hangam beektu laata? Ani yeroon dhaggeeffadhee baayyee garaa koo na raasee.  Hundumtuu kan dhaggeeffachuu qabu!!! mee al tokko gurra keessaan achii as qabaa ti seenaa nama kanaa dhaggeeffadhaa!! Gootonni Oromoo Salaaleetti Seenaa Agarii Tulluu Haaromsan, Gootummaanis Wareegaman.         […]

Irreechaa: Oromo Thanksgiving Day

  The Oromo nation is one of the indigenous peoples of east Africa. Throughout long history they have developed their own culture, identity, religious cult and ritual performances.  Practicing monotheism (belief in one God), the Oromo people, do not tolerate that one expresses the slight doubt regarding the Orthodoxy of their faith in the unity […]

Seenaa Jaal Waaqoo Guutuu

Waaqoo Guutuu     SEENAA GABAABAA JENERAAL WAAQOO GUUTUU  Gootichi Oromoo Jeneraal Waaqoo Guutuu Usuu , Abbaa isaanii Obbo Guutuu Usuu Cammarrii fi haadha isaanii Aaddee Dhuulloo Alii Hasan irraa bara 1924 Ona madda- Wolaabuu lafa Oda jedhamutti dhalatan. Abbaan isaanii obbo Guutuun ilma dhiiraa (10) fi durba (9) wolumaa galatti ujoollee (19) qaban turan. […]

Human Rights

Home › Human Rights › UN Human Rights Council: General Debate under Item 4 – Human Rights Crisis in Ethiopia UN Human Rights Council: General Debate under Item 4 – Human Rights Crisis in Ethiopia (HRW) — A human rights crisis is taking place in Ethiopia. It has received little attention internationally but is the biggest political crisis to hit […]

walaloo

MIJUU TOO….. Mijuu too….. Qilleensa keessa kootii hargansuu somba kiyyaa, Dhuha lafee tootii dhiiga onnee tiyyaa, Surrii sammuu tootii qaroo ija tiyyaa, Sii waa mara kootii ati lubbuu tiyyaa, Qaama koo utubdee, Kakkabdee ol qabdee, Diriirsitee ol dhaabdee, Gaaddisa naaf taataa yoo aduun na gubdee, Bullukkoo naaf taata yoo qoorri na hubdee, Gubbaa koo uwwiftee, […]

MAKMAASSA

MAKMAASSA Kaayyoon fuula kana MAKMAASSA OROMOO wali yaadachiisuu dha                                            Sareen gadheen yoo diinni dhufee foon tortore itti darbate ni biriifatti Titiisaa jedhanii farsoo hin lagatan  Baraa sitti hammate kaa abba kee ajjesee walin nyaadhuu, […]

demonstration oromo

Oromoo Waayyanen yakka Uummataa Oromoo irratti dalaga jiru atataman akka dhabu gaafana Mootummani wayyaneen ofuma isaatti rakko fi jeequmsa umee Oromoo Uummataa nagaa dhiigaa dhangalasa jira. Heera Federala diigun lafa Oromiyya humnan fudhachuuf murtesun isaa rakko umamee kanaaf sababa ta’uun isaa beekmadha.… Bara Baraan Miidhama Ummata Oromoon Guddina ofiif Hawwuun Gabroofattotaa Marraa Kana Xumura Itti […]

People: Oromo

      People: Oromo Country: Oromia (also phonetically spelled as Oromiyaa) Area: 600,000 sq.km approx. Capital: Finfinnee (also called Addis Ababa) Population: 30 million (1995 estimate) Language: Oromo, also called Afan Oromo or Oromiffa Economy: Mainly agriculture (coffee, several crops, spices, vegetables) and animal husbandry; mining industry; tourism trade; medium and small-scale industries (textiles, refineries, meat packaging, etc) Religions: Waaqqefata (the traditional belief in Waaqa or God), Islam, and Christian […]

Dhukkuba BUSEE

Dhukkuba BUSEE Akkuma beekamu dhukkubni busee dhukkuba gammoojjii ti, garuu jabana kana iddoo tokko tokkotti giddu- galeessa gammoojjii fi baddaatti argamuutti jira. Addunyaa kana irratti waggaatti namootni miliyoonii 300 dhukkuba kanaan qabamu, namootni miliyoonni 3 ammoo sababa dhukkuba kanaatiin du’u. Biyya keenya keessattis bakka hedduutti namootni keenya dhukkuba kanaan qabamanii rakkataa jiru, du’us. Dhukkubni busee […]

WAA’EE UUMMATA OROMOO QUBA QABDUU

WAA’EE UUMMATA OROMOO QUBA QABDUU 1. Warri Awurooppaa saba Oromoo ilaalchisee akkas jedhanii akka barreessan:“Sabni Jarmanii qaroomina Awurooppaatiif gahee guddaa gumaacheera, akkasumas sabni Oromoo guddinaa fi qaroomina Afrikaatiif gahee guddaa taphateeera”. 2. Umuriin sirna Gadaa dimookraasii Giriik waggaa 3500 oliin caaluusaa. 3. Sirna guddifachaa kan jalqaba uumee fi addunyaa kan barsiise Oromoota ta’uu isaa. 4. Sirna […]

Sirna Gadaa

Sirna Gadaa Ummanni Oromoo aadaa bal’aafi dagaagaa ta’e heddu qaba. Kanneen keessaa aadaan Sirna Gadaa isa tokko. Gadaan sirna ittiin bulmaata ummata Oromooti. Sirni kunis bakka adda addaatti haala adda addaa qabaachuu nimala. Ta’uyyuu garaagarummaa irra tokkummaa isaatu caalee mullata. Fakkeenyaaf, kan gara Booranaa yoo fudhanne, sadarkaa ja’aafi sanaa ol qaba. Isaanis Kuuchuu, Raaba, Dabballee, […]

Seenaa Generaal Taaddasaa Birruu

Seenaa Generaal Taaddasaa Birruu Gootichi beekamaan ilma Oromoo onneen isaa waa’ee saba isaaf dhiigdu kun kan dhalatee guddate Godina shawaa kaabaa nannoo salalee aanaa Hidhaabuu Abootee iddoo addaa Siree Morose jedhamutti dhalatee akka guddate seenaan tarree gootota Oromoo keessatti barreefame hedduun ragaa baha. J/Taddasaa Birruu akkuma ijoollee naannoo isaa biro ijoollumaan loon tiksaarra darbee umriin isaa yoo barnootaaf […]